Płytki zellige: ręcznie robione, glazura czy gres?

Zellige to błyszczące płytki o nierównych krawędziach i zmiennym odcieniu, wzorowane na ręcznie robionych płytkach z Maroka. Na ścianę w łazience lub kuchni wystarczy fabryczna glazura w tym stylu, a na podłogę lepszy będzie gres. Prawdziwe płytki ręcznie robione wymagają doświadczonego glazurnika i zwykle kładzie się je na ścianach. W tekście znajdziesz porównanie trzech rodzajów zellige, miejsca, w których się sprawdzą, a także zasady doboru fugi, kleju, impregnacji i zapasu.

Spis treści

1. Co to są płytki zellige?
2. Ręcznie robione, glazura czy gres: co wybrać?
3. Gdzie położyć płytki zellige?
4. Ile płytek zellige kupić i co to jest kaliber?
5. Jaka fuga i jaki klej do płytek zellige?
6. Czy płytki zellige trzeba impregnować?
7. Jaki kolor płytek zellige wybrać?
8. Jakich błędów unikać przy płytkach zellige?
9. FAQ: płytki zellige

Efekt zellige na większej płytce: turkusowoniebieski gres Realonda Zellige Aqua 33×33 cm. Fot. materiały producenta.

Co to są płytki zellige?

Zellige to tradycyjne marokańskie płytki z gliny, formowane ręcznie, szkliwione i wypalane, najbardziej znane z okolic Fezu. Dziś tą nazwą określa się też płytki fabryczne, które naśladują ich nierówne krawędzie i zmienny połysk.

Nazwa pochodzi od arabskiego słowa zillij, tłumaczonego jako mały, polerowany kamień. Ręczna produkcja sprawia, że każda płytka ma nieco inny kształt i odcień, a drobne odpryski i pęknięcia szkliwa uznaje się za cechę wyrobu, a nie wadę.

W ofercie Dekordii znajdziesz fabryczne płytki w tym stylu, od hiszpańskich i włoskich producentów:

• Marazzi Zellige: glazura 10×10 cm w 12 kolorach i mozaiki 30×30 cm,
• Natucer Zellige: glazura w formie cegiełki 6,2×25 cm,
• Realonda Zellige: gres 33×33 cm,
• Mainzu Zellige: terakota 20×20 cm z wielobarwnym wzorem gwiazd i siatek.

Osobną odmianą są płytki ze wzorem przypominającym marokańską mozaikę, takie jak Mainzu Zellige: mają wyraźny rysunek rozet i gwiazd zamiast gładkiego, zmiennego szkliwa.

Podłoga z płytek Mainzu Zellige Tanger 20×20 cm. To płytka fabryczna. Fot. materiały producenta.

Ręcznie robione, glazura czy gres: co wybrać?

Glazura fabryczna to najprostszy wybór na ścianę, gres w połysku sprawdzi się także na podłodze poza strefą mokrą, a płytki ręcznie robione warto wybrać wtedy, gdy zależy Ci na największej nieregularności i masz glazurnika z doświadczeniem w takim materiale.

Trzy rodzaje płytek nazywanych zellige różnią się miejscem układania, impregnacją i zapasem.

• Płytka ręcznie robiona ma najwięcej charakteru. Według instrukcji jednego ze sprzedawców jej grubość potrafi różnić się nawet o ok. 1,5 mm, a drobne odpryski mogą mieć 15–20% sztuk. Montaż trwa dłużej, a sprzedawcy takich płytek zalecają 15–20% zapasu. Zwykle jest też droższa.
• Glazura fabryczna ma falujące krawędzie i zmienne szkliwo, ale format pozostaje powtarzalny. Marazzi Zellige to płytka ścienna o grubości 10 mm. Ona i Natucer Zellige według kart produktów nie są mrozoodporne, więc nadają się do ścian wewnątrz.
• Gres w stylu zellige to płytka większa i równiejsza, więc efekt jest spokojniejszy. Realonda Zellige 33×33 cm ma w karcie mrozoodporność i jest opisana jako płytka podłogowa. Ma jednak połysk, więc na podłodze lepiej sprawdzi się z dala od prysznica.

Przykład fabrycznej glazury: zielona cegiełka Natucer Zellige Green 6,2×25 cm. Szkliwo błyszczy nierówno, a odcień zmienia się między płytkami. Fot. materiały producenta.

Kiedy nie wybierać zellige: gdy chcesz idealnie równej ściany i wąskiej fugi. Nierówność krawędzi i odcienia jest tu celem, a nie wadą. Jeśli Ci przeszkadza, lepsza będzie płytka rektyfikowana, czyli szlifowana po wypaleniu do równego wymiaru.

Gdzie położyć płytki zellige?

Najlepsze miejsca to ściana w łazience, ściana w kabinie prysznicowej i pas nad blatem w kuchni. Na podłogę nie kładź glazury, a na taras ani na zewnętrzne ściany nie wybieraj płytek bez mrozoodporności.

Pas nad blatem w kuchni: biała glazura Natucer Zellige White 6,2×25 cm o nierównym, błyszczącym szkliwie. Fot. materiały producenta.

• Ściana w łazience i prysznicu: błyszczące szkliwo łatwo się myje. W strefie prysznica pod płytkami potrzebna jest hydroizolacja, czyli warstwa płynnej folii, która chroni ścianę przed wodą.
• Pas nad blatem: mały format łatwo dopasować do gniazdek i półek. Tłuszcz najczęściej wchodzi w fugę, więc przy kuchence wybierz fugę o podwyższonej odporności na zabrudzenia.
• Podłoga w łazience: tylko płytka opisana jako podłogowa. Połysk na mokrej posadzce bywa śliski, dlatego przed zakupem sprawdź klasę antypoślizgowości i rozważ matową płytkę w strefie przy prysznicu.
• Taras i elewacja: wybieraj wyłącznie płytki mrozoodporne przeznaczone na zewnątrz. Błyszczące szkliwo nie jest dobrym wyborem na taras.

Jak wybrany kolor będzie wyglądać u Ciebie, sprawdzisz w wizualizatorze Dekordii: na karcie produktu wgrywasz zdjęcie pomieszczenia, a narzędzie nakłada na nie płytkę.

Ile płytek zellige kupić i co to jest kaliber?

Doliczaj co najmniej 10% zapasu do płytek fabrycznych i 15–20% do ręcznie robionych. Całość kupuj naraz, bo płytki z innej partii mogą mieć inny kaliber i odcień.

Kaliber to rzeczywisty wymiar płytki w danej partii produkcyjnej. Płytki nierektyfikowane z dwóch partii mogą różnić się o ułamki milimetra lub milimetry, a przy płytce 10×10 cm taka różnica powtarza się 10 razy na każdym metrze ściany. Kaliber i tonację (odcień) znajdziesz zwykle na opakowaniu.

Na 1 m² potrzeba 100 płytek 10×10 cm, ok. 65 cegiełek 6,2×25 cm albo ok. 9 płytek 33×33 cm. Przykład: na 5 m² ściany z Marazzi Zellige doliczasz 10%, czyli potrzebujesz 5,5 m². Opakowanie ma 0,54 m², więc 5,5 ÷ 0,54 daje 10,2, czyli po zaokrągleniu w górę 11 opakowań. Własny metraż policzysz w kalkulatorze.

Różnice odcieni najlepiej ocenić na żywo, dlatego przed większym zamówieniem możesz kupić jedno opakowanie. W opakowaniu Marazzi Zellige jest 54 płytki, więc zobaczysz, jak mocno odcień zmienia się między sztukami.

Jaka fuga i jaki klej do płytek zellige?

Do fabrycznych, nierektyfikowanych płytek zellige przyjmuje się fugę o szerokości ok. 3 mm, a do ręcznie robionych ok. 1,5–3 mm, czasem niemal na styk. Wybieraj fugę drobnoziarnistą, bo grube ziarno może porysować połysk.

Przy zellige szerokość fugi zmienia się na każdej płytce, więc rzędy prowadzi się po poziomych liniach.

Płytki z kilku opakowań wymieszaj przed układaniem, żeby jaśniejsze i ciemniejsze sztuki rozłożyły się równomiernie.

Klej nałóż na ścianę i cienką warstwą także na spód płytki, bo płytka o nierównym spodzie lepiej wtedy przylega. Dobrze sprawdzi się klej cementowy klasy C2 z oznaczeniem T, czyli taki, po którym płytka nie zsuwa się ze ściany. Przy płytkach ręcznie robionych wybierz klej biały, bo szary może prześwitywać przez szkliwo, i dociskaj je dłonią, bez gumowego młotka.

Płytki tnij przecinarką z tarczą diamentową na mokro, bo ręczna przecinarka może wykruszyć szkliwo na nierównej krawędzi.

Kolor fugi wypróbuj najpierw na małym fragmencie. Ton w ton uspokaja powierzchnię, a kontrast podkreśla nierówne krawędzie. Więcej o tym przeczytasz we wpisie o doborze koloru fugi. Fugę zmywaj szybko, bo zostaje w zagłębieniach szkliwa. W prysznicu dobrze sprawdza się fuga epoksydowa, ale na nierównej powierzchni jest trudniejsza do zmycia, dlatego warto ją najpierw wypróbować na jednej płytce.

Czy płytki zellige trzeba impregnować?

Fabryczna glazura i gres w połysku zwykle nie wymagają impregnacji. Impregnat jest potrzebny przy ręcznie robionych płytkach bez szkliwa, a przy szkliwionych zwykle tylko w prysznicu.

Impregnacja to pokrycie płytki preparatem, który ogranicza wchłanianie wody i zabrudzeń. Producenci płytek bez szkliwa zalecają impregnację przed fugowaniem, żeby fuga nie wsiąkła w płytkę, i jeszcze raz po fugowaniu, a w miejscach mokrych także ponowienie co 1–2 lata. Ręcznie robione płytki szkliwione w suchych miejscach, np. nad blatem, impregnacji nie wymagają. W prysznicu część producentów zaleca ją dopiero po pełnym związaniu fugi, czyli po ok. 28 dniach, a inni wcale, dlatego decyduje instrukcja producenta. Płytek ręcznie robionych nie myj środkami kwaśnymi, zasadowymi ani ściernymi.

Osobna sprawa to sama fuga. Przy każdym rodzaju zellige warto zaimpregnować fugę cementową w strefie mokrej i nad blatem w kuchni. Przy płytkach fabrycznych impregnat do fugi nakłada się zwykle po ok. 7 dniach od fugowania.

Jaki kolor płytek zellige wybrać?

Biel i krem uspokoją małą łazienkę, zieleń, błękit i granat dadzą mocniejszy akcent, a beże, karmel i rudości ocieplą kuchnię.

Mocny akcent w kuchni: ściany, zabudowa i podłoga z płytek Mainzu Zellige Medina 20×20 cm. To płytka fabryczna. Fot. materiały producenta.

• Jasne: Marazzi Zellige Gesso (krem) albo Natucer Zellige White. Dobrze rozjaśniają małą łazienkę.
• Beże i ciepłe brązy: Marazzi Zellige Lana (piaskowy beż) i Cammelo (karmel), dobre z drewnem.
• Zielenie: Marazzi Zellige Salvia (szałwia) i Bosco (głębsza zieleń).
• Niebieskie i turkusowe: Realonda Zellige Azure (niebieski), Realonda Zellige Aqua (turkus) albo cegiełka Natucer Zellige Blue.
• Mocne akcenty: Marazzi Zellige China (granat), Corallo (rdzawy koral) albo czerwone rozety Mainzu Zellige Medina.

Mały kwadrat znajdziesz też w szerszej kategorii płytki 10×10.

Jakich błędów unikać przy płytkach zellige?

Najczęstsze błędy to układanie płytek opakowanie po opakowaniu, oczekiwanie idealnie równych fug i glazura ścienna na podłodze.

1. Płytki z jednego opakowania na jednym fragmencie ściany. Różnice odcieni układają się wtedy w widoczne plamy.
2. Oczekiwanie idealnych linii. Dystanse pomagają tylko orientacyjnie. Krawędzie falują, więc fuga nie będzie równa.
3. Dokupowanie płytek po czasie. Nowa partia może mieć inny kaliber i odcień.
4. Glazura ścienna na podłodze. Nie jest do tego przeznaczona, bo szkliwo ścienne gorzej znosi ścieranie.
5. Lampa tuż przy ścianie bez przymiarki. Światło z boku podkreśla każdą nierówność. Jeśli wolisz spokojniejszą ścianę, przestaw oświetlenie.

Dekordia to sklep internetowy z płytkami polskich, hiszpańskich i włoskich producentów. Efekt ręcznej roboty to jeden z trendów, które opisaliśmy we wpisie o modnych płytkach.